Waarom sport kijken voor duizenden Nederlanders niet vanzelfsprekend is

De Olympische Spelen als maatschappelijke test

Ieder groot sportevenement legt iets bloot wat in het dagelijks leven vaak onbesproken blijft. Tijdens de Olympische Spelen is sport kijken voor veel Nederlanders een vanzelfsprekendheid. Het verbindt gezinnen, buurten, zorgteams en generaties. Voor mensen met een visuele beperking is dat allesbehalve vanzelfsprekend. De drempel om gewoon mee te kijken wordt elk jaar hoger. Niet omdat sport minder belangrijk is geworden, maar omdat het steeds minder vanzelfsprekend is om samen die ervaring te delen.

Vandaag rijden Merel Conijn, Marijke Groenewoud en Joy Beune om 16.00uur de 3000 meter vrouwen namens TeamNL, live vanuit het Milano Speed Skating Stadium. Het land leeft mee. Toch zullen duizenden mensen de spanning, het samenzijn en het gesprek over de race missen of alleen gedeeltelijk meemaken. Niet omdat zij sport minder waarderen, maar omdat de afstand tussen zicht en beleving te groot is geworden.

Sportbeleving gaat over verbondenheid

De afgelopen maand hielpen wij bij Low Vision Totaal veel mensen om de Olympische Spelen weer echt te kunnen volgen. Ook komende week verwachten we opnieuw veel vragen. Niet omdat de ogen ineens snel achteruitgaan, maar omdat deze weken iets blootleggen. Het verlangen om erbij te blijven horen.

Voor cliënten is sport kijken vaak een anker in de week. Een ritueel. Een manier om contact te houden met anderen, zonder dat het ingewikkeld wordt. Als dat ritueel wegvalt, wordt het stiller. Niet dramatisch. Wel merkbaar.

Wat we vaak terughoren is eenvoudig en precies daarom belangrijk.

“Ik wil weer meepraten.”

“Ik wil niet steeds hoeven vragen wat er net gebeurde.”

“Ik mis die kleine momenten, de ontlading.”

Het zijn menselijke wensen. En ze passen precies bij waar low vision zorg om draait. Functioneren in het dagelijks leven.

Wanneer sport kijken geen kleine bijzaak meer is

Voor professionals en beleidsmakers voelt het misschien als een detail. Sport op tv is immers ontspanning, geen medisch doel. Toch blijkt het in de praktijk vaak het kantelpunt van verlies. Niet meer zelfstandig de Spelen kunnen volgen is zelden een op zichzelf staand probleem. Het is het symptoom van iets groters: het verlies van verbondenheid, van gedeelde emotie en van regie op het eigen leven. Sport is in deze weken geen luxe. Het is een sociaal ankerpunt.

Dit stille verlies wordt in de spreekkamer of beleidsnota nauwelijks benoemd. Toch horen wij het telkens terug van cliënten en hun naasten:

“Het is zo stil geworden in huis.”
“We kijken wel, maar praten niet meer echt over wat er gebeurt.”
“Ik volg het nieuws, maar het dringt niet echt tot me door.”

Die signalen zijn geen individuele klachten, maar tekenen van een maatschappelijk probleem. Het verdwijnen van laagdrempelige participatie, het verlies van betekenisvolle momenten die de dag structuur geven en relaties levendig houden.

Functioneren gaat verder dan visus: sportbeleving als diagnostisch venster

Wie als professional alleen naar meetbare visus kijkt, mist de kern van het probleem. Functioneren ontstaat in de context van het dagelijks leven. De Olympische Spelen zijn daarin een ijkpunt. Ze maken zichtbaar waar mensen afhaken, onzeker worden of zich terugtrekken.

In onze praktijk zien we een scherpe toename van hulpvragen rond grote sportevenementen. Niet vanwege acuut visusverlies, maar omdat mensen plotseling geconfronteerd worden met wat zij niet meer kunnen delen. Het gevolg is een dubbel verlies: het verlies van zicht en het verlies van gedeelde betekenis.

Low vision zorg die zich uitsluitend op technische oplossingen richt, zoals alleen een telescoopbril aanmeten, mist dit bredere perspectief. De echte vraag is: kan iemand weer deelnemen aan gesprekken, aan collectieve emotie, aan het samenzijn rondom sport?

Het belang van contextgedreven interventie: zorg in de leefomgeving

Juist tijdens de Olympische Spelen blijkt het belang van contextgedreven zorg. Een hulpmiddel dat in de spreekkamer goed lijkt te werken, blijft in de praktijk vaak ongebruikt. Het succes van een interventie wordt niet bepaald door de technische specificatie, maar door aansluiting bij het leven zoals het echt wordt geleefd.

Sport kijken gebeurt in de woonkamer. Vaak in gezelschap. Op vaste plekken en tijden. Met het licht zoals het valt. Het geluid dat soms overstemt. De afstand tot het scherm die niet aanpasbaar is. Hier, in de realiteit van alledag, moet een oplossing functioneren.

Onze ervaring is dat juist het combineren van huisbezoek, observeren van dagelijkse routines en het bespreken van beleving leidt tot daadwerkelijke verbetering. Het gaat niet om perfect zicht, maar om genoeg zien om weer te kunnen deelnemen. Om weer samen te kunnen juichen en het gesprek aan te gaan.

De stille prijs van sociale uitsluiting

Wat te vaak wordt onderschat: niet meer meedoen aan gedeelde sportmomenten is voor veel mensen de eerste stap naar bredere sociale uitsluiting. Niet kunnen meedoen met sport kijken wordt snel gevolgd door minder deelnemen aan gesprekken, minder uitnodigingen, minder betrokkenheid. Het schaadt niet alleen het individu, maar ook de sociale omgeving. Partners, kinderen en mantelzorgers verliezen een vanzelfsprekend moment van verbinding.

Deze patronen zijn voorspelbaar en daarom te voorkomen. Het vraagt om zorg die niet begint bij het hulpmiddel, maar bij de betekenis van deelname. Het vraagt om vakmanschap, tijd en een open gesprek over wat echt belangrijk is in het leven van de cliënt.

Een hart onder de riem voor Nederlandse sporters

De Olympische Spelen vragen veel van sporters. Jaren trainen voor een paar minuten. Omgaan met druk. Presteren op het moment dat alles meetelt. Dat verdient respect.

Voor veel cliënten zijn sporters een stille bron van herkenning. Niet omdat het dezelfde uitdaging is, maar omdat het dezelfde beweging is. Blijven proberen. Omgaan met grenzen. Toch weer opstaan.

Daarom willen we, juist in deze weken, onze Nederlandse sporters een hart onder de riem steken. Omdat hun prestatie mensen raakt. Ook mensen die thuis met extra ondersteuning weer kunnen meekijken. Ook mensen die zich via sport weer even onderdeel voelen van het geheel.

Vooruitblik: participatie wordt het nieuwe uitkomstcriterium

De komende jaren zal het accent binnen de low vision zorg verder verschuiven van zicht naar participatie. Grote evenementen zoals de Olympische Spelen laten scherp zien wat er verloren gaat als alleen naar medische parameters wordt gekeken.

Functioneren, participeren en betekenisvolle momenten delen zullen leidend worden in indicatiestelling, interventie en evaluatie. Daarop moet de hele keten anticiperen: verwijzers, aanbieders en beleidsmakers.

Voor verwijzers: het verschil maken begint bij aandacht

Herken je dit in je eigen praktijk? Wordt sport kijken genoemd als probleem, of blijft het onbenoemd? Signaleer je terugtrekking, stilte, minder betrokkenheid?

Het gesprek aangaan over sport, over samen beleven, is een krachtige ingang naar het bredere functioneren van cliënten. Niet als vrijblijvende bijzaak, maar als serieuze graadmeter voor participatie en welzijn.

Low Vision Totaal organiseert dit proces voorspelbaar en zorgvuldig:

• Intake op basis van concrete hulpvragen en herkenbare situaties
• Huisbezoek en contextanalyse
• Praktisch testen en afstemmen van oplossingen, gericht op de leefomgeving
• Gestructureerde rapportage en professionele terugkoppeling
• Borging van kwaliteit en informatiebeveiliging (ISO 9001, ISO 27001, NEN 7510)

Samen zorgen we ervoor dat sport kijken en dus deelnemen aan het leven geen luxe wordt, maar bereikbaar blijft voor iedereen.

Low Vision Totaal helpt mensen om weer mee te kunnen doen met wat voor hen belangrijk is. Soms is dat lezen. Soms veilig buitenshuis. En soms samen de Olympische Spelen beleven.

👉 Meer weten over verwijzen: https://www.lowvisiontotaal.nl/professional of verwijs direct via ZorgDomein.

Wil je weer meedoen of iemand helpen?

Ken jij iemand die ook weer wil meedoen?
Meld je dan hier aan voor een low vision huisbezoek, zodat het volgende favoriete tv-moment weer echt gedeeld kan worden:
https://www.lowvisiontotaal.nl/vrijblijvend-advies

‍