Nachtblindheid: oorzaken, symptomen en wat helpt in het donker
Ziet u overdag goed, maar wordt het bij schemer of in het donker lastig om een stoeprand, drempel of fietser te zien? Dan kan er sprake zijn van nachtblindheid. Het is geen ziekte op zich, maar een teken dat uw ogen zich slecht aanpassen aan weinig licht. Hier leest u wat de oorzaak kan zijn en wat in het dagelijks leven helpt.
Binnen 5 minuten geregeld.
Dichterbij kan niet, wij komen naar u toe
Het grootste assortiment van Nederland
Vrijblijvend low vision onderzoek aan huis
Wat is nachtblindheid
Wat is nachtblindheid?
Bij nachtblindheid ziet u slecht bij schemer en in het donker, terwijl u bij daglicht meestal redelijk tot goed ziet. Ook het wennen van licht naar donker duurt veel langer dan normaal. Denk aan het binnenstappen van een donkere bioscoopzaal, of 's avonds vanuit een verlichte winkel de straat op lopen.
Om te begrijpen waar het misgaat, helpt het om te weten hoe het netvlies werkt. Het netvlies heeft twee soorten lichtgevoelige cellen:
- Kegeltjes zorgen overdag voor scherp zien en kleuren.
- Staafjes nemen het bij weinig licht over. Ze zien geen kleur, maar zijn heel gevoelig voor licht en beweging.
Bij nachtblindheid werken de staafjes niet goed, of bereikt te weinig licht het netvlies. Ter vergelijking: volgens Het Oogziekenhuis Rotterdam bent u bij straatverlichting normaal gesproken na ongeveer vijf minuten aan het donker gewend. Volledige aanpassing van de staafjes duurt zo'n 30 minuten.
Symptomen
Hoe weet u of u nachtblind bent?
Nachtblindheid ontstaat meestal geleidelijk. Veel mensen denken eerst dat het aan de straatverlichting of aan hun bril ligt. Herkent u een aantal van deze signalen, laat uw ogen dan onderzoeken:
- u ziet bij schemer veel minder dan de mensen om u heen;
- u stoot 's avonds vaker ergens tegenaan of mist een stoeprand of drempel;
- het duurt lang voordat u iets ziet als u een donkere ruimte binnenkomt;
- u wordt verblind door koplampen van tegenliggers en ziet daarna even bijna niets;
- u durft 's avonds niet meer te fietsen of auto te rijden.
Bestaat er een test voor nachtblindheid?
Een betrouwbare test die u thuis kunt doen, bestaat niet. Een optometrist of oogarts onderzoekt uw zicht en uw netvlies. Soms volgt aanvullend onderzoek, zoals een gezichtsveldonderzoek, scans van het netvlies of een ERG. Een ERG meet hoe goed het netvlies op licht reageert. Vertel daarbij of er oogziekten in uw familie voorkomen. Dat helpt om de oorzaak te vinden.
Veel gebruikte hulpmiddelen
Onze hulpmiddelen
Wij bieden een breed scala aan hulpmiddelen, zoals beeldschermloepen en voorleesapparatuur. Deze oplossingen maken het dagelijks leven weer een stuk makkelijker.
Bekijk alle hulpmiddelen
%201.jpg)
.avif)
Oorzaken
Oorzaken van nachtblindheid
Nachtblindheid is een symptoom met verschillende mogelijke oorzaken. De belangrijkste zijn:
- Retinitis pigmentosa. Een groep erfelijke netvliesaandoeningen waarbij vooral de staafjes beschadigen. Nachtblindheid is vaak de eerste klacht. Later wordt het gezichtsveld steeds kleiner. Retinitis pigmentosa komt voor bij ongeveer 1 op de 3.500 mensen.
- Staar. Een troebele lens verstrooit licht, waardoor koplampen en lantaarnpalen hinderlijke lichtvlekken geven. Strikt genomen is dat geen nachtblindheid, maar de klachten lijken erop. Een staaroperatie helpt vaak goed.
- Glaucoom en aandoeningen van de oogzenuw. Bij glaucoom gaat eerst de rand van het gezichtsveld verloren, wat in het donker extra opvalt. Lees ook glaucoom komt vaak ongemerkt.
- Bijziendheid. In het donker wordt de pupil groter. Daardoor valt een kleine, niet gecorrigeerde bijziendheid ineens wel op. Dit heet nachtbijziendheid en is vaak met een aangepaste bril te verhelpen.
- Vitamine A-tekort. Vitamine A is nodig voor het lichtgevoelige pigment in de staafjes. Een ernstig tekort is in Nederland zeldzaam en komt vooral voor bij ernstige ondervoeding of als de darmen voedingsstoffen slecht opnemen. Neem nooit op eigen houtje hoge doses: te veel vitamine A is schadelijk.
- Aangeboren stationaire nachtblindheid. Een zeldzame erfelijke vorm die al vanaf de geboorte aanwezig is en meestal niet verergert.
Ook ouder worden speelt mee. De pupil wordt kleiner, de lens laat minder licht door en er ontstaat meer strooilicht in het oog. Daardoor zien de meeste ouderen in het donker minder goed dan vroeger, ook zonder oogziekte.
Waarom jaarlijks 1000+ mensen voor ons kiezen
Gemiddeld 9,6 uit 1251 beoordelingen. Wij meten twee keer: op het afleverformulier zodra het hulpmiddel gebruiksklaar is afgeleverd en de instructie is gegeven, en opnieuw in een klanttevredenheidsonderzoek na ongeveer drie maanden gebruik. Alleen beoordelingen van cliënten die daadwerkelijk een hulpmiddel van ons hebben ontvangen tellen mee.
Helpt een gele nachtbril?
In winkels en online worden gele brillen verkocht als nachtbril of nachtzichtbril. Ze beloven minder verblinding door tegenliggers. Het bewijs daarvoor ontbreekt. In een rijsimulatorstudie van Harvard Medical School, gepubliceerd in JAMA Ophthalmology, zagen bestuurders met een gele bril voetgangers niet sneller dan met heldere glazen. Ook de verblinding door koplampen werd er niet minder door. Logisch, want een geel glas laat juist minder licht door, terwijl u in het donker al te weinig licht heeft.
Het Oogziekenhuis Rotterdam raadt de gele nachtbril daarom af. Ook volgens het Oogfonds is er geen duidelijk bewijs dat zo'n bril autorijden in het donker veiliger maakt. Wat wel helpt bij verblinding: schone, krasvrije brillenglazen met een goede ontspiegeling, een schone autoruit en, als u staar heeft, op tijd laten opereren.
Nachtblindheid en autorijden
Voor het rijbewijs gelden eisen voor uw gezichtsscherpte en uw gezichtsveld. Lees daarover meer in visus: wat betekent uw gezichtsscherpte. Ziet u 's avonds duidelijk slechter dan overdag, bespreek dan met uw oogarts of huisarts of u in het donker nog veilig kunt rijden. Rijd niet in het donker als u het verkeer onvoldoende overziet.
Wat helpt bij nachtblindheid in het dagelijks leven?
Nachtblindheid door staar, bijziendheid of een vitamine A-tekort is vaak goed te behandelen. Bij erfelijke netvliesaandoeningen is genezing meestal niet mogelijk. Voor een kleine groep met een specifieke erfelijke afwijking bestaat gentherapie of loopt er onderzoek. In de meeste gevallen draait het dus om slim omgaan met licht.
Thuis
- Zorg voor gelijkmatige verlichting zonder donkere hoeken, ook in de gang, op de trap en in de badkamer.
- Gebruik nachtlampjes of lampjes met een bewegingssensor op de route naar het toilet.
- Zet een sterke leeslamp of taaklamp neer waar u leest of werkt. Lees meer in leeslamp voor slechtzienden.
- Vermijd harde overgangen van fel licht naar donker. Doe 's avonds niet alle lampen tegelijk uit.
Buiten
- Neem een krachtige zaklamp mee, en gebruik thuis een oplaadbare lamp die u overal neerzet, zoals de Daylight Twist 2 Go.
- Kies routes met straatverlichting en loop of fiets bij voorkeur bij daglicht.
- Zorg dat u zelf goed zichtbaar bent, bijvoorbeeld met een reflecterend hesje met blindensymbool.
- Een herkenningsstok of taststok geeft houvast bij stoepranden en drempels en laat anderen zien dat u slecht ziet. Een mobiliteitstrainer van een revalidatiecentrum leert u hoe u die gebruikt.
Visio en Bartiméus bieden training en advies om u in schemer en donker beter te oriënteren. Kijk bijvoorbeeld op de pagina over leven met nachtblindheid van Visio.
Overdag: verblinding beperken
Mensen met retinitis pigmentosa zijn vaak ook overdag gevoelig voor fel licht en hebben moeite met de overgang van buiten naar binnen. Een filterbril of kappenbril kan dat verzachten. Lees meer in ons artikel over fotofobie en lichtgevoelige ogen.
Persoonlijk advies
Bij een gratis low vision onderzoek aan huis kijkt een specialist van Low Vision Totaal hoe u ziet in de lichtsituaties van uw eigen woning. U probeert verlichting, filterglazen en andere hulpmiddelen uit en krijgt advies over wat in uw situatie werkt.
Veelgestelde vragen
Hieronder vindt u antwoorden op de meest gestelde vragen over
Nachtblindheid: oorzaken, symptomen en wat helpt in het donker
Ontdek hoe het werkt, voor wie het geschikt is en hoe wij u verder kunnen helpen.
De bekendste oorzaak is retinitis pigmentosa, een erfelijke netvliesaandoening. Ook staar, glaucoom, niet gecorrigeerde bijziendheid en in zeldzame gevallen een vitamine A-tekort kunnen slecht zien in het donker veroorzaken. Een oogarts kan de oorzaak vaststellen.
Nee. Onderzoek laat zien dat bestuurders met een gele nachtbril voetgangers in het donker niet sneller zien. Het gele glas laat juist minder licht door. Schone, ontspiegelde brillenglazen en het behandelen van de oorzaak helpen meer.
Dat hangt af van de oorzaak. Nachtblindheid door staar, bijziendheid of een vitamine A-tekort is vaak goed te verhelpen. Bij erfelijke netvliesaandoeningen zoals retinitis pigmentosa is genezing meestal niet mogelijk, maar goede verlichting, hulpmiddelen en training helpen wel.
Vraag het aan AI
Vraag het aan Ben
-min.avif)
Ben Kuipers
Onze A.I. denkt als Ben en die helpt al 20 jaar mensen die slecht zien. Bijna net zo slim, nét niet zo gezellig.